Słowniczek

ai	dosłownie harmonizowanie, jednoczenie , zasada harmonii i integracji
ai-hanmi	postawa harmonijna – obaj ćwiczący stoją naprzeciw siebie w tej samej postawie
aiki	dosłownie harmonijne oddziaływanie (zjednoczenie) ki ; wszystkie rzeczy we wszechświecie powstają dzięki oddziaływaniu pozytywnego i negatywnego ki; celem treningu aikido jest poszukiwanie harmonii własnego ki z ki partnera i ki wszechświata
aikido	dosłownie droga harmonii ; nazwę tę przyjął Morihei Ueshiba dla określenia swojego unikalnego systemu
aiki-taiso	podstawowe ćwiczenia w aikido; rozgrzewka
arigato gozaimas’ta	dosłownie dziękuję ; formuła wypowiadana na końcu treningu, a także w trakcie po zakończeniu ćwiczenia z partnerem
ashi	stopa, noga
ashi-sabaki	ćwiczenia przemieszczeń, obejmują: ayumi-ashi, suri-ashi, tsugi-ashi
atemi	uderzenie we wrażliwy punkt ciała , ma na celu rozproszenie uwagi przeciwnika
ayumi-ashi	krok przestawny
bokken	drewniana imitacja miecza używana w celach treningowych
chu	środek
chudan	poziom środkowy – od pasa do barków (określenie wysokości ataku)
dan	stopień mistrzowski
do	dosłownie droga ; metoda, sposób wewnętrznego doskonalenia się
dojo	dosłownie miejsce drogi ; miejsce, gdzie poszukuje się do , sala ćwiczeń w sztukach walki
domo arigato	dziękuję bardzo
eri	kołnierz
eri-tori	atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) kołnierza partnera
funakogi-undo	dosłownie ruch wiosłowania ; jedno z ćwiczeń wprowadzających służące do poprawienia pracy bioder, wypracowania mocnej, stabilnej postawy oraz do koordynacji oddychania z pracą ciała
gaku	kaligrafia z nazwą szkoły, mottem lub myślą filozoficzną zawieszana na ścianie w centralnym miejscu dojo
gedan	poziom niski – od pasa w dół (określenie wysokości ataku)
gi	tradycyjny ubiór używany w większości sztuk walki
gyaku	przeciwny, odwrotny
gyaku-hanmi	postawa przeciwna, lustrzana – jeden z ćwiczących stoi w lewej postawie, drugi w prawej
hakama	tradycyjne, szerokie spodnie samurajów noszone przez aikidoków (w Polsce – od 2 kyu)
hanmi	postawa, pozycja
hanmi-hantachi-waza	techniki wykonywane w pozycji „siedząco-stojącej” – broniący się siedzi, a atakujący stoi
happo-giri	cięcie w ośmiu kierunkach
hara	brzuch, centrum, miejsce skupiania się energii witalnych człowieka
hidari	lewy, lewostronny
hidari-kamae	postawa, w której lewa noga wysunięta jest do przodu
hiji	łokieć
hiji-dori	atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) za łokcie
irimi	podstawowe wejście, ruch do przodu, wejście w partnera
irimi-tenkan	krok w przód i zwrot przez plecy o 180 stopni
irimi-nage	rzut, wykorzystujący wejście (irimi)
jiyu-waza	metoda treningu – tori wykonuje dowolne techniki przy ustalonym ataku
jo	drewniany kij
jodan	poziom wysoki – powyżej barków (określenie wysokości ataku)
kaiten	okrągły
kaiten-ashi	krok do przodu i zwrot w miejscu (tenkai-ashi)
kakari-geiko	metoda treningu – tori wykonuje technikę na kilku kolejno atakujących go uke
kamae	postawa
kata	dosłownie forma ; ćwicząc formy ustalone przez twórcę danej sztuki dąży się do harmonijnego rozwoju ciała i umysłu
kata	ramię
kata-dori	atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) za rękaw (ramię)
katate-dori	atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) przedramienia przeciwnika
katate-ryote-dori	atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) dwoma rękami przedramienia partnera – nazwa stosowania zamiennie z morote-dori
ken	miecz
ki	siła, energia wewnętrzna, duch
kiai	dosłownie nastrój, usposobienie, charakter , również okrzyk ; jest to przenikliwy okrzyk wydobywający się z głębi ciała (z brzucha); na płaszczyźnie duchowej oznacza emanowanie energii witalnej
kihon	podstawowy, bazowy
kihon-waza	techniki wykonywane w sposób podstawowy, bazowy
kiri	ostrze
koho	do tyłu
koho-kaiten-ukemi	pad miękki, przetoczenie do tyłu – nazwa stosowana zamiennie z ushiro-ukemi
koho-tenkai-ashi	obrót przez plecy o 180 stopni
koho-ukemi	pad twardy do tyłu
kokyu	oddech, siła oddechu
kokyu-nage	dosłownie rzut oddechem – rzut wykorzystujący siłę ataku przeciwnika
koshi	biodro
koshi-nage	rzut przez biodro
kote	nadgarstek (dosłownie mała ręka )
kote-gaeshi	rzut wykonywany poprzez wykręcenie nadgarstka
kubi	szyja
kubishime	atak od tyłu polegający na duszeniu przeciwnika przedramieniem
kyu	stopień uczniowski
ma-ai	dystans
mae	przód
mae-geri	atak polegający na prostym kopnięciu przeciwnika
mae-ukemi	pad miękki, przetoczenie do przodu – nazwa stosowania zamiennie z zenpo-kaiten-ukemi
men	głowa
men-uchi	uderzenie w głowę po linii prostej
migi	prawy, prawostronny
migi-kamae	postawa, w której prawa noga wysunięta jest do przodu
morote-dori	atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) dwoma rękami przedramienia partnera, nazwa stosowania zamiennie z katate-ryote-dori
mune	pierś, tors, korpus
mune-dori	atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) za przód (klapy) kimona
nage	rzut
nage-waza	techniki rzutów
omote	ruch do wewnątrz (przed partnera)
omote-waza	ogólna nazwa wersji technik wykorzystujących wejście przed partnera
onegae-shimasu	dosłownie: proszę mnie nauczyć – formuła wypowiadana na początku treningu, a także w trakcie przed rozpoczęciem ćwiczenia
osae	naciskać, dźwignia
osae-waza	techniki dźwigni (unieruchomień)
O’Sensei	dosłownie Wielki Nauczyciel – tytuł Morihei Ueshiba – twórcy aikido
randori	metoda treningu – tori wykonuje dowolne techniki na kilku równocześnie atakujących go uke
ryo-kata-dori	atak polegający na uchwyceniu (trzymaniu) dwoma rękami za ramiona partnera (rękawy)
ryo-te	dwie ręce
ryote-dori	atak polegający na uchwyceniu dwoma rękoma za dwie ręce przeciwnika
seiza	siad japoński
sensei	nauczyciel (sztuki walki)
shihan	formalny
shi-ho	cztery kierunki
shiho-giri	cięcie w czterech kierunkach
shiho-nage	rzut „w czterech kierunkach”
shikko	sposób przemieszczania się w pozycji klęcznej
shomen	od przodu
shomen-uchi	cięcie proste z góry na głowę przeciwnika
soto	zewnętrzna strona, na zewnątrz
suburi	indywidualne techniki ćwiczeń przy użyciu bokken i jo
suri-ashi	krok dostawny – „badanie gruntu”
suwari-waza	techniki wykonywane w pozycji siedzącej lub klęczącej
tachi-waza	techniki wykonywane w pozycji stojącej
tai-sabaki	ćwiczenia zwrotów i obrotów ciała, obejmuje m.in. tenkan, irimi-tenkan
tanto	drewniana imitacja noża
te	ręka
tegatana	dosłownie ręka-miecz
tekubi	nadgarstek – nazwa stosowana zamiennie z kote
tenchi-nage	rzut „niebo-ziemia”
tenkan	obrót, zejście z linii ataku poprzez obrót
tenkai-ashi	zwrot w miejscu (na śródstopiu) o 180 stopni
tori	partner wykonujący technikę
tsugi-ashi	krok dostawny
tsuki	uderzenie, cios po linii prostej
uchi	do środka, do wewnątrz; cięcie, cios
uke	partner atakujący, na którym wykonuje się technikę
ukemi	obrona, pad, przewrót
ukemi-waza	techniki padów i przewrotów
undo	ćwiczenia służące budowaniu brzusznej siły oddechu
ura	odwrotnie, do tyłu, ruch na zewnątrz (za partnera)
ura-waza	ogólna nazwa wersji technik wykorzystujących zejście z linii ataku
uchi-tenkai-ashi	obrót przez plecy o 90 stopni
ushiro	tył, z tyłu, do tyłu
ushiro-kubishime	atak z tyłu z duszeniem
ushiro-ryote-dori	uchwyt z tyłu, obiema rękami za obie ręce
ushiro-tenkai-ashi	obrót przez plecy o 360 stopni
ushiro-ukemi	pad miękki, przetoczenie do tyłu – nazwa stosowana zamiennie z koho-kaiten-ukemi
ushiro-waza	techniki obrony przed atakiem z tyłu
waza	techniki
yoko	bok, w bok, w kierunku bocznym
yoko-men-uchi	atak okrężny, na głowę (skroń) lub szyję
yoko-tenkai-ashi	obrót przez plecy o 270 stopni
yoko-ukemi	pad twardy w bok
zempo	do przodu
zempo-kaiten-ukemi	pad miękki, przetoczenie do przodu – nazwa stosowania zamiennie z mae-ukemi
zempo-ukemi	pad twardy do przodu